Interstellar (**1/2)

To nie był dla mnie łatwy miesiąc, jeśli chodzi o obcowanie z twórczością ludzi, których gargantuicznie podziwiam. Oj nie.

Na wstępie zaznaczam - idąc tropem pierwszego akapitu - Christopher Nolan to mój mistrz. W pewnym momencie przywrócił mi wiarę w kino i moc filmu. The Prestige uważam za jeden z najlepszych (najlepszy?) film jaki widziałem, a The Dark Knight za najlepszą adaptację (pod względem realizacji i warsztatu) komiksu jaka powstała. Oba są moją obsesją, znam je niemal na pamięć. Nolan jest wielki, bo ma cel i go realizuje, bo ma umysł, który sięga dalej niż przeciętny, bo wierzy w siłę własnej wyobraźni.

A jednak i wielcy się mylą.

Interstellar muszę ocenić surowo. Składa się na to kilka przyczyn, a najważniejsza to brak konsekwencji w działaniu, którą zauważyłem już przy The Dark Kinght Rises. Chodzi mi o to, że do nakręcenia ostatniej części trylogii przygód Batmana, Nolan cechował się niezwykłą dbałością o detal. Nie ważne czy chodziło o dwie pierwsze części Batman, podróże w umysły i sny, o wiktoriański pojedynek iluzjonistów, czy o poszukiwanie zabójcy żony. Detale były ważne, choć wiadomo - zawsze można się do czegoś przyczepić (głównie myślę o The Dark Knight), jednak dbałość o szczegół był zawsze istotnym faktorem filmów Nolana. Taki znak firmowy, charakterystyczny ruch pędzla na płótnie.
Interstellar tego nie ma, a rażące, irytujące błędy, dziury w scenariuszu i brak dbałości - wręcz brak szacunku - do detalu mierzi przez długie trzy godziny. Jasne - usłyszę zarzuty, że się czepiam i wysysam przyjemność z międzygalaktycznych podróży jakie zafundowała nam nieskończona wyobraźnia reżysera. Zgadzam się ze smutkiem, jednak Nolan wpadł w pułapkę, którą sam sobie zafundował. A przynajmniej w moim odczuciu. Bo to właśnie te detale lubiłem u niego najbardziej, to oddanie dla spraw, które inni porzucali, nie zwracali uwagi. Nolan swoimi filmami ustanowił swój własny manifest twórczy i ja jako oddany fan, liczyłem, że tego manifestu się będzie trzymał. Jednak tego nie zrobił, co dla mnie jest twórczą hipokryzją, a ja hipokryzji nie trawię.

Żeby to co pisałem wyżej potwierdzić, musiałbym teraz wymienić listę tych detali, które aż tak drastycznie wpłynęły na moją ocenę. Biję się z myślami: zrobić ją, czy nie. I decyduje, że jednak spasuje. Po pierwsze trochę tego zauważyłem (a wydaje mi się, że nie taki jest sens recenzji, żeby to teraz wymieniać), po drugie zaś, ktoś może tego filmu jeszcze nie oglądał, a to by była gigantyczna lista spoilerów, ponieważ te detale dotyczą głównie dziurawego, niestałego scenariusza i historii. Jeśli ktoś jest zainteresowany - zapraszam do dyskusji.

Jednak to nie jedyny zarzut. Sama idea filmu, oparcie o pracę fizyka teoretycznego Kipa Thorna, jest dla mnie lekką filmową skuchą. Jasne - lubię inteligentnych ludzi, robiących inteligentne filmy. Ale Interstellar idzie krok dalej. Próbuje nam na szybko, w natłoku akcji, informacji i efektów specialnych, sprzedać, wcale nie takie podstawowe, teorie fizyczne. Ja osobiście przyznam, że się konkretnie zgubiłem. Rozumiem, że to także moja wina - fizyka to nie jest moja brożka (mocna dwója na koniec liceum.... także ten...) i rozumiem, że pewne zawiłości i zapętlenia, to jest kolejny znak rozpoznawczy reżysera Memento. Jednak tu jest tego tyle, że te wszystkie teorie, hasła i nazwy z fizyki teoretycznej po prostu gubią się w głowie, człowiek się zastanawia co jest czym i co z czego wynika. Przyznam, że jest to do ogarnięcia, jednak mi pomogła spokojna lektura, research i liczne minuty spędzone na szukaniu informacji dotyczących zawartych w filmie teorii (innym zagubiony zwłaszcza polecam stronę: http://screenrant.com/interstellar-ending-spoilers-time-travel/3/ - ZAWIERA SPOILERY!). Rozumiem, że są osoby, które załapały to z miejsca, jednak wydaje mi się, że bracia Nolan pisząc scenariusz trochę przeliczyli możliwości rozumienia tylu nowości, wśród swojej publiki. Wyżej wspomniane nieścisłości w scenariuszy, niestety także tego nie ułatwiają. Wydaje mi się Christopher i Jonathan (brat, scenarzysta) Nolanowie, wypalają się biorąc się w każdym następnym projekcie za wielkiego blockbustera. Może tu tkwi szkopuł? Po cichu liczę, że następne dzieło braci będzie skromniejsze, bardziej w stylu Memento, Insomnii, czy nawet The Prestige. Kino epickie, ale jednak opierające się na dokładnym scenariuszu i wielkich umiejętnościach Christophera. Jakiś kryminał, film szpiegowski czy thriller? Kto wie?

Wszystkie filmy autora trylogii o Człowieku Nietoperzu, zawsze zawierały jakieś śladowe ilości patetyzmu, pewnej podniosłości, jednak zawsze były na tyle zgrabnie zakamuflowane, użyte tak, by nie raziły w oczy. Tu znowu Interstellar nie kontynuuje tradycji poprzednich dzieł. Pewne "wielkie rozmowy" aż biją po oczach taką podniosłością, że aż stają się jawnym kiczem. Pewne zachowania są tak wyhiperbolowane, że niemal podciągnięte do rangi wydarzenia przełomowego. Użyty w filmie wiersz, ma to samo zastosowanie. Podniosłość, podniosłość i jeszcze raz podniosłość. Jasne, temat filmu jest podniosły sam w sobie, wydawałoby się, że to pasuje. Nie. To wszystko kisi się we własnym sosie, bulgoce, aż przelewa. Zwyczajnie drażni. 

To może teraz o tym co się filmowi udało?
Film mimo wszystko robi wrażenie. Wizualnie jest fantastyczny, a wcale efekty wcale aż tak nie trącą komputerem i sztucznością jak zapewne by mogły. Reżyseria, mimo już wspomnianych problemów ze scenariuszem, jednak stoi na wysokim, nolanowskim poziomie, choć wydaje mi się, że były momenty niepotrzebnie za długie, były też momenty niepotrzebnie zbyt dynamiczne (głównie kiedy film wykładał nam nowe fizyczne teorie). Aktorstwo także stoi na generalnie wysokim poziomie, zachwyca zwłaszcza niezawodna Jessica Chastain, choć mam wrażenie, że Matthew McConaughey rolą Coopera za bardzo wzorował się na swojej roli w serialu True Detective.
Film i braci Nolan, mimo błędów, muszę jednak pochwalić za to, że poszli krok dalej. Nie wiem, czy faktycznie badane teorie fizyczne staną się teraz podstawą nowego nurtu filmów science fiction i czy będą spełniać taką rolę, jaką przez lata spełniały książki. Ale mimo wszystko - brawa za odwagę, za wyobraźnię, która - mimo, że nie idealnie - potrafiła ubrać "suchą teorię" w historie, postaci i akcję. To naprawdę wielka sztuka, a ja doceniam i wypatruję siły wyobraźni. 

Interstellar to był, z zamysłu, wspaniały krok w przyszłość, który chyba jednak okazał się lekkim potknięciem. Jednak wieżę, że koniec końców duet braci Nolan wyciągnie z niego pewne wnioski i następnym filmem znów mnie zachwyci. Jak wspomniałem wyżej - może czas wrócić do znacznie skromniejszych korzeni? 
Patrząc też na to jakie wrażenie film zrobił na świecie, także wśród twórców - myślę, że Interstellar przekroczył pewną granicę, którą rok temu ustanowił Cuaron i jego Gravity, stawiając linię dalej. Nowe Space Odyssey? Jakościowo na pewno nie, ale jeśli chodzi o impakt na kino i jego postrzeganie? Myślę i mam nadzieję, że tak.

W końcowym rozrachunku Interstellar mnie zawiódł, a oczekiwania miałem przeogromne. Zwłaszcza, że liczyłem na powrót do formy po bardzo średnim The Dark Knight Rises. Uznając kosmiczną epopeję za najgorszy dotychczas film w zbiorze braci Nolan, myślę, że warto się na niego przejść i wyrobić sobie zdanie. Recenzje na świecie są różne - od zachwytu, poprzez sceptycyzm, aż po niezadowolenie. Szczerze żałuję, że ja reprezentuję tę ostatnią grupę. Jednak to jest właśnie piękno filmów. Każdy przeżywa je inaczej, a w tym wszystkim każdy ma racje. I ten film to potwierdza.